KARŞINDA BABALIĞIN İNAN KIRAÇ YOK, İŞÇİ HAKKINI GASP EDEMEZSİN İPEK KIRAÇ!

SİRENA MARINE’DE FATURA İŞÇİNİN YILLIK İZNİNE KESİLDİ!

RUHSAT KRİZİNİN BEDELİNİ İŞÇİLER Mİ ÖDÜYOR? İŞ KANUNU NE DİYOR, SENDİKA NEDEN SESSİZ?

İpek Kıraç'a ait Sirena Marine'de ruhsat sorunu gerekçe gösterilerek üretime ara verilmesinin ardından çalışanların yıllık izin hakları üzerinden yeni bir tartışma başladı. Fabrika yönetiminin üretimi durdurması üzerine işçilere yıllık izin kullandırıldığı, çalışılmayan günlerin kazanılmış izin haklarından düşüldüğü ileri sürülüyor. İşçilerin kendi iradeleri dışında gelişen bu uygulama, işverenin yasal sorumluluklarını ve işyerinde örgütlü sendikanın tutumunu gündeme taşıdı. 4857 sayılı İş Kanunu ile 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri, yaşananların hukuki açıdan incelenmesini gerektiriyor.

ÜRETİMİ FABRİKA DURDURDU, İŞÇİLERİN İZİNLERİNDEN DÜŞÜLDÜ!

Sirena Marine'de yaşanan ruhsat uyuşmazlığı nedeniyle üretimin durdurulmasının ardından, insan kaynakları birimi tarafından çalışanlara yıllık izin kullandırılacağı yönünde bilgilendirme yapıldığı belirtiliyor. İşçiler, kendilerinden kaynaklanmayan bir nedenle çalışamadıkları günlerin yıllık izin haklarından karşılanmasına tepki gösteriyor.Üretimin yeniden başladığı yönündeki bilgilere rağmen bazı çalışanların henüz işbaşı yapmadığı, insan kaynaklarının son mesajında ise sürecin "izin planlaması" olarak ifade edildiği aktarılıyor. İşçilerin itirazı, fabrikadaki üretim sorununun kendi dinlenme haklarına yansıtılması üzerinde yoğunlaşıyor.

İŞ KANUNU'NUN 56. MADDESİ NE DİYOR?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 56. maddesi, işveren tarafından yıl içerisinde verilmiş diğer ücretli ve ücretsiz izinlerin yıllık izne mahsup edilemeyeceğini düzenliyor. Yani işverenin yıllık izin dışında verdiği ücretli idari izin, sonradan işçinin yıllık izin hakkından düşülemiyor.Ancak kanun, üretimin durduğu her dönemin mutlaka yıllık izin dışında ücretli idari izin sayılacağını da söylemiyor. İşveren, mevzuatta belirtilen şartlara uygun biçimde yıllık izin planlaması yapabiliyor. Burada belirleyici olan, işçilerin hangi gerekçeyle evlerine gönderildiği ve uygulamanın baştan itibaren hukuka uygun bir yıllık izin olarak düzenlenip düzenlenmediği.Sirena Marine yönetiminin açıklaması gereken nokta da bu. İşçilere usulüne uygun yıllık izin mi kullandırıldı, yoksa ruhsat sorunu nedeniyle çalışılmayan günler yıllık izin hesabına mı yazıldı?

İŞVERENİN İZİN YETKİSİ SINIRSIZ DEĞİL!

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nin 10. maddesi, işverene nisan ayı başından ekim ayı sonuna kadar toplu yıllık izin uygulama yetkisi tanıyor. Ancak bunun belirli bir düzen içerisinde yapılması, izinlerin planlanması ve çalışanlara duyurulması gerekiyor. Yönetmeliğin diğer hükümleri de izin taleplerinin değerlendirilmesini, izin kayıtlarının tutulmasını ve çalışanların haklarının gözetilmesini öngörüyor.Dolayısıyla bir fabrikanın üretimi durdurması, işverene çalışılmayan bütün günleri hiçbir prosedür işletmeden yıllık izin sayma hakkı vermiyor. Özellikle ruhsat nedeniyle üretimin durdurulduğu bir dönemde, çalışanların hangi tarihlerde ve hangi kararla yıllık izne çıkarıldığının belgelenmesi gerekiyor.Sirena Marine'de izin uygulamasının hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesi için işçilere gönderilen mesajlar, izin kayıtları ve varsa toplu iş sözleşmesinin ilgili hükümleri incelenmeli.

İŞÇİNİN YILLIK İZNİ KAZANILMIŞ HAKTIR!

4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi, yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceğini açıkça belirtiyor. Kanuna göre hizmet süresine bağlı olarak çalışanların en az 14, 20 veya 26 gün yıllık ücretli izin hakkı bulunuyor. İşyerindeki toplu iş sözleşmesiyle bu süreler artırılabiliyor.Bu hak, yalnızca işçinin ücret alarak çalışmadığı günlerden ibaret değil; yıl boyunca çalışmasının karşılığında elde ettiği dinlenme hakkıdır. Üstelik kullanılmayan yıllık izin süreleri, iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda kanuni şartlar çerçevesinde ücret alacağına dönüşüyor.Bu nedenle usulsüz biçimde yıllık izin hesabından düşülen her gün, işçinin hem dinlenme süresini hem de ileride doğabilecek mali haklarını etkileyebilir.

SENDİKALAR KANUNU'NUN 27. MADDESİ SENDİKAYA NE GÖREV VERİYOR?

Sirena Marine'deki tartışmanın bir diğer muhatabı da işyerinde örgütlü olduğu belirtilen sendika.6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 27. maddesi, işyeri sendika temsilcilerinin görevlerini düzenliyor. Bu maddeye göre sendika temsilcileri, işçilerin dileklerini dinlemek, şikâyetlerini çözümlemek, çalışanların hak ve çıkarlarını gözetmek ve iş kanunları ile toplu iş sözleşmesinde öngörülen çalışma şartlarının uygulanmasına yardımcı olmakla görevli.Kanunun ortaya koyduğu sorumluluk açık. İşçinin yıllık izin hakkının tartışmalı hâle geldiği bir süreçte sendika temsilcilerinin uygulamayı sorgulaması, üyelerin şikâyetlerini değerlendirmesi ve gerekli girişimlerde bulunması beklenir.Sirena Marine işçilerinin sendikaya yönelik tepkilerinin temelinde de bu konu bulunuyor. Çalışanlar, yıllık izinlerinin kullanılması karşısında sendikanın hangi girişimlerde bulunduğunu ve haklarının korunması için ne yaptığını öğrenmek istiyor.

SENDİKA YÖNETİMİ İŞVERENLE HANGİ GÖRÜŞMELERİ YAPTI?

İşçilerin aktardığına göre sendikanın yıllık izin uygulamasına karşı yeterince etkili bir tutum sergilemediği düşünülüyor. Ancak sendika yönetiminin şirketle yaptığı görüşmelerin içeriği ve varsa hukuki girişimleri henüz açıklığa kavuşmuş değil.Sendikanın öncelikle işverenden izin kararının dayanağını istemesi, çalışanların yıllık izin bakiyelerini kontrol etmesi ve uygulamayı toplu iş sözleşmesi hükümleriyle karşılaştırması gerekiyor.Hukuka aykırı bir uygulama tespit edilmesi hâlinde ise hak kaybının giderilmesi için gerekli sendikal ve hukuki yolların değerlendirilmesi beklenir.İşçiler adına sorulması gereken soru açık: Sendika, çalışanların izin hakları konusunda şirket yönetiminden hangi güvenceleri aldı?

İZİN KURULU TOPLANDI MI, İŞÇİLERİN ŞİKÂYETLERİ DEĞERLENDİRİLDİ Mİ?

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nin 15. maddesine göre 100'den fazla işçinin çalıştığı işyerlerinde izin kurulu oluşturulması zorunlu. İşveren ve işçi temsilcilerinden oluşan bu kurul, yıllık izin planlamasının yanı sıra çalışanların izinlerle ilgili talep ve şikâyetlerini de değerlendiriyor.Sirena Marine'de işçi sayısı bakımından bu hükmün uygulanması gerekiyorsa, izin kurulunun sürece nasıl dahil olduğu da açıklanmalı. Kurulun hangi kararları aldığı, işçilerin itirazlarının görüşülüp görüşülmediği ve izin çizelgelerinin nasıl düzenlendiği önem taşıyor.Çünkü yıllık izin uygulaması yalnızca insan kaynaklarının gönderdiği bir bilgilendirme mesajından ibaret değil; işverenin kayıt ve usul yükümlülüklerini de içeren hukuki bir süreç.

SİRENA MARINE YÖNETİMİ VE SENDİKA AÇIKLAMA YAPMALI!

Ruhsat sorunundan kaynaklandığı belirtilen üretim kesintisinin ardından çalışanlara hangi hukuki gerekçeyle yıllık izin kullandırıldığı, izinlerin kaç işçiyi kapsadığı ve işbaşı yapmayan çalışanların durumunun ne olacağı açıklanmalı.Sirena Marine yönetimi, yıllık izin uygulamasının dayanağını ve işçilerin herhangi bir hak kaybına uğrayıp uğramadığını ortaya koymalı. İşyerindeki sendika da bu süreçte yürüttüğü görüşmeleri, yaptığı itirazları ve çalışanların haklarını korumak için attığı adımları üyeleriyle paylaşmalı.Fabrikadaki ruhsat sorununu işçiler çıkarmadı. Üretimin durdurulması kararını da işçiler almadı. O hâlde şirketin yaşadığı sorunun işçilerin yıllık izinlerine hangi hukuki gerekçeyle yansıtıldığı açıklanmalıdır.İşverenin üretimi yönetme yetkisi vardır; ancak bu yetki, işçinin kanuni haklarını ortadan kaldırmaz. Sendikanın varlık nedeni de tam olarak bu tür uyuşmazlıklarda çalışanların haklarını savunmaktır.3. Göz Gazetesi olarak Sirena Marine işçilerinin yıllık izinlerine ilişkin uygulamanın hukuki dayanağını, sendikanın tutumunu ve çalışanların olası hak kayıplarını takip etmeye devam edeceğiz.ÖZEL HABER MUHARREM DEĞİRMEN / 3. GÖZ HRA